اشاره

کلاس "سازمان‌های فرهنگی و ارتباطی" که توسط دکتر همایون مدیریت می‌شود یکی از کلاس‌های بسیار مفید این ترم ما در دانشگاه امام صادق (ع) می‌باشد که در آن با حضور برخی از مسئولین سازمان‌های مذکور به بررسی وضعیت آن‌ها می‌پردازیم. صحبت‌ها و حاشیه‌های مطرح شده در این کلاس از واقعیت‌های جالب و تأمل برانگیزی در نظام فرهنگی و ارتباطی ایران حکایت دارد. بی‌شک یکی از علایق جدی بنده در این وبلاگ حوزه سیاست‌گذاری در فرهنگ و ارتباطات است. با بحث و گفتگویی که با سایر دانشجویان کلاس داشتم در این نوشتار کوتاه به بررسی نخستین نشست این کلاس خواهم پرداخت. روشن است تأملاتی که مطرح می‌گردد نه از جنبه‌ی خبری و ژورنالیستی و بلکه از جنبه‌ی علمی و سیاست‌گذاری مد نظر است.

سه‌شنبه، 18 فروردین، مهندس بنیانیان، رئیس حوزه‌ی هنری تهران (یکی از غول‌های فرهنگی و ارتباطی ایران) مهمان کلاس گرم بچه‌های 83 بود. شاید ملاحضاتی چند لازم بود که بی‌مقدمه برویم سراغ حاشیه‌ها. حاشیه‌هایی که بی‌شک مهم‌تر از خود متن بود. تقریباً 100 دقیقه صحبت کرد؛ اول صحبت‌هایش گفت به عنوان کسی که 30 سال در جمهوری اسلامی مدیریت کرده و تجربیات درست و اشتباه زیادی دارد صحبت می کند و گفت که ضرورت دارد تجربیات مدیران فرهنگی نظام ثبت شود تا همه از صفر شروع نکنند.

بعد یک سری صبحت‌های نظری انجام داد و گفت من یک ایده‌ای داشتم که وقتی اول مسئولیتم رفتم خدمت آقا همان را مطرح کردم و به ایشان گفتم که ما باید روی تربیت نسل جدید هنرمندان سرمایه‌گذاری کنیم و به تعبیری باید روی حوزه­ی "کاشت" و "داشت" متمرکز شویم و تا مدتی "برداشت" را به سایرین محول کنیم. ضرورت توجه به ملاحظات جذب نیرو – به خصوص در مورد نیروهای هنرمند- بود و یکی دو تا خاطره شیرین در این زمینه نیز چاشنی بحث وی گردید تا برویم سراغ پرسش و پاسخ.

طبعاً مسائل بسیاری بود که بچه‌ها را قلقلک می‌داد تا به بحث و گفتگو بپردازند. اظهارات وی در مورد ایده‌ی سرمایه‌گذاری روی نسل جدید هنرمندان بود که دستمایه‌ی سؤال اول گردید. یکی از بچه‌ها گفت شما ایده­ی سرمایه‌گذاری روی نسل جدید هنرمندان را به خودتان منتسب کردید در حالی که تا آنجا که من از صحبت‌های رهبری به یاد می‌آورم ایشان در دهه­ی هفتاد بارها و بارها این مسأله را در دیدار مسئولین وزارت ارشاد و حوزه­ی هنری مطرح کرده بودند.

پاسخ بنیانیان نیز در نوع خود جالب توجه بود. او این‌گونه پاسخ داد: بله خوب! من هم اصفهانی هستم ! اول صحبت های آقا را خواندم و با خیلی‌ها مشورت کردم و بعد خدمت ایشان رسیدم! از قضا کاشف برآمد که سؤال کننده نیز اصفهانی‌الاصل بوده است!

ابهام دومی هم که مطرح شد در مورد برخورد حذفی حوزه هنری با دست اندرکاران مجله "سوره" و تیم انتشارات "سوره مهر" و تعارض آن با رویکرد جذب نیروی مهندس بنیانیان بود. به خصوص که هر دو مورد (تیم مجله سوره و تیم انتشارات سوره مهر) به علت سیره­ی مدیریتی حاکم بر حوزه، مجبور به ترک آنجا شده بودند.

بنیانیان هم در ابتدا به مقاله­ی نقد صدا و سیما در شماره­ی آخر دوره­ی قبل ماهنامه سوره اشاره کرد و گفت تیتر آن مقاله این بود " خانه از پای­بست ویران است..." به نظر شما این تیتر در مورد صدا و سیما به چه کسی بر میگردد؟! بچه ها هم گفتند این تیتر اصلا به آن کسی که شما منظورتان است بر نمی گردد!

شاید رئیس حوزه هنری گمان می کرد چون در دانشگاه امام صادق(ع) صحبت می کند با این سوال رگ غیرت بچه ها بیرون می‌زند اما وقتی واکنش بچه ها را دید صادقانه اصل ماجرا را بیان کرد و گفت به علت مراوداتی که حوزه هنری با سازمان صدا و سیما دارد نقدهای اینچنینی برای حوزه مشکل ساز می‌شود و برای مثال به جشنواره رویش اشاره کرد و گفت وقتی از سازمان می خواهیم فیلم های کوتاه این جشنواره را پخش کند مدیر سازمان مجله سوره را جلوی من میگذارد و من شرمنده می شوم.

در ادامه هم گفت که نمی‌شود هر نقدی را در مجله ای که متعلق به حوزه هنری که زیرمجموعه رهبری نظام است بیان کرد و این تفکر باعث شده یکی از مدیران حوزه هنری به من بگوید خداوکیلی دیگر از این تیپ آدم ها جذب نکنید و به دنبال آدم های میانه رو باشید! و بعد هم ادامه داد  که به علت ادامه­ی این روند در مجله سوره مجبور شدیم آن تیم را حذف کنیم. دست آخر هم به ماجراهای بعد از تعطیلی سوره اشاره کرد و گفت بعد از این ماجرا یک بی تقوایی هایی آنها انجام دادند و یک بی تقوایی هایی هم ما انجام دادیم که هنوز داریم تاوان آن را پس می دهیم.

این هم ماجرای نخستین سخنرانی کلاس ما بود. دوباره تأکید می‌کنم که آن‌چه که در این نوشتار محل توجه بنده است ملاحضات سیاست‌گذارانه است. همان‌طور که می‌بینیم چگونه محدودیت‌های درونی و بیرونی حاکم بر سازمان و روابط متقابل آن با سازمان‌های دیگر چارچوب‌هایی برای تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری آن فراهم می‌آورد. تصمیم‌ها و سیاست‌هایی که بعضاً هزینه‌های بسیاری در پی دارد. خداوند به همه‌ی ما تقوا عنایت کند.